fbpx
Üroloji

Prostat kanserinde fokal(lokal) tedaviler

Son teknolojik gelişmeler ve kimi tarama testleri ile prostat kanserini erken evrede yakalama mümkünlüğü artmıştır. PSA(prostatspesifik antijen) kan testi, multiparametrik MR üzere görüntüleme ve kimi nükleer tıp prosedürlerinin devreye girmesiyle hem daha çok klinik değerli ve organa hudutlu prostat kanseri teşhis edilebilmekte, hemde lokal / fokal tedavi üzere daha konservatif(prostatı hami tedaviler) tedavilere imkan sağlamaktadır. Prostat kanserinin fokal tedavisi, multiparametrik prostat MRI değerlendirmesinin yardımı ile prostat füzyon ve sistematik biyopsi ile teşhis konmakta ve tıpkı manzaralar kullanılarak ve tedavi aygıtı imgeleri eşleştirilerek yalnızca belirlenen kanserli bölgenin tedavisi sağlanmasını söz etmektedir. Fokal tedavi minimal invaziv usulleri kullanarak olağan prostat dokusunu, nörovaskuler demeti ve sfinkteri koruyarak prostata hudutlu kanserin tahribi olarak tanımlanabilir. Yani kanserli Prostatın tümünün olmazda prostatın yalnızca kanserli kısmının aşikâr güç sistemleriyle tahrip edilmesine Fokal Tedavi denmektedir.

Prostat kanserinde Fokal tedavi usulünde en sık kullanılan güç tipleri:

1- HİFU(Yüksek Frekanslı Odaklanmış Ultrason Dalgaları)

2- Krioterapi(dondurma-CSAP-Cryosurgical ablation of Prostate )

3- Radyofrekans (RITA-Radiofrequency Interstitial Tumor Ablation)

4- Fotodinamik Tedavi (PhotoDynamic Therapy)

5- MR yardımlı HİFU (MRgFUS (Magnetic Resonance guided High Intensity Focused Ultrasound )

6- Nano-knife ablasyon(irreversible electroporation-eletrik akımı)

Nano-knife ablasyon dışındakiler termal tahrip yaparken nano-knife de düz elektrik gücü kullanılmakta ve etraf dokuya termal hasar vermemekte ve uygulanan alanda hücre bütünlüğü bozulmadan hücre vefatı (apapitozu) sağlanmaktadı. Krioterapi, HİFU ve lazer sistemleri ile yapılan fokal tedaviler daha sık kullanılmakta ve bilhassa HİFU ile tahrip nerdeyse standart tedavi olarak benimsenmeye başlanmıştır. Nano-knife ise son vakitlerde devreye girmiş ve çok başarılı sonuçlar alınmaya başlanmıştır.

Prostat kanserinde standart olarak uygulanan tüm beze yönelik Tedaviler, yüksek oranlarda güzelleşme elde edilmekle birlikte, hayat kalitesini önemli olarak etkilemektedir. Faal izlem bir alternatif seçenek olarak sunulmasına karşın, büyük oranda pek benimsenmemiştir. Fokal tedavi, bu iki seçeneğin ortasında bulunmaktadır. Teknolojisindeki gelişmelere paralel olarak, lokalize-organa hudutlu prostat kanseri tedavisinde fokal tedaviler daha fazla gündeme gelmektedir. Düşük riskli ve organa sonlu prostat kanserinde çeşitli güç sistemleri kullanılarak uygulanan prosedürlerle yapılan tedeviler alınan sonuçları pahalandırmak maksadıyla birçok bilimsel çalışma yürütülmektedir. İleride açıklacanacak sonuçlar prostat kanserinin fokal tedavisinin geleceğini belirlemesi açısında ehemmiyet arz etmekte ve belkide bu alanda büyük bir çığır açmaya yardım edecektir. Çünkü fokal tedaviler radikal tedavilere nazaran hasta konforu ve hayat kalitesi açısından ön plana çıkmaktadır. Lokaizel prostat kanserinde standart tedavi olan radikal cerrahi tedavinin idrar kaçırma ve erektil disfonksiyon üzere önemli komplikasyonlarından korunmak hedefi ile fokal tedavi metotları devreye alınmıştır ve çalışmalar büyük bir süratle devam etmektedir. Birinci alınan (5 yıl) sonuçlarda ise %70-90 ortasında onkolojik denetim başarısı bildirilmektedir. Bu sunuçlara nazaran, gelecekte prostat kanserinin lokal tedavisinde, tüm organı tedavi etmek yerine amaca yönelik fokal tedaviler ön plana çıkmaya başlayacağı öngörülebilir. Şu an için lokalize prostat kanserinin fokal tedavisi standart bir tedavi prosedürü kabul edilmemesine karşın yakın gelecekte bu sistem seçilmiş hasta kümelerinde standart tedavi metodu olmaya aday olarak görülmektedir. Fokal tedavilerin kullanımının artması ve hastalara bir seçenek olarak sunulmaya başlanması ‘index tümör-ana lezyon’ kavramının oluşmasına yol açmıştır. İndex tümör lezyonu kanserin toplam hacminden, kanser rekürrensinden (nüks etmesinden), ve Gleason skorundan sorumlu olan kanserin en geniş yani ana lezyonu yahut odağı olarak tanımlanmıştır. Tedavide değerli olan bu lezyonun tahribi ve tedavisi olduğu, kanserin tüm olumsuz tesirlerinin yüklendiği ve suçlandığı bu ana odağın(index lezyonun) ortadan kaldırılması bir bakıma temel gaye ve hedef olarak görülmesi gerektiği ile ilgili bir çok çalışma yapılmıştır. Yani Fokal terapi düşük riskli lokalize prostat kanserinde olağan prostat dokusunu mümkün olduğunca koruyarak daha radikal tedaviye bağlı yan tesirleri en aza indirip, bilhassa kanser yayılımını açısından en büyük potansiyeli taşıyan odağın (index tümör) tahribini ve tedavisini sağlamaktır. Günümüzde yalnızca düşük-orta riskli (Gleason3+3) organa hudutlu tümör yükü fazla olmayan 1-2 odakta kanseri olan hastalara önerilmektedir. Fokal terapide ülkü hasta kümesi tek odaklı, tek taraflı yahut indeks lezyona eşlik eden ve düşük risk karakterlerini taşıyan hastalar olarak kıymetlendirilebilir. Çok odaklı ve iki taraflı lezyonu olan hastalar günümüz kaidelerinde fokal tedaviye uygun değillerdir.

Prostat kanserinin fokal tedavisinin avantajları:

1-Prostatın içindeki yalnızca kanserli bölgenin tahrip edilmekte, olağan prostat dokusu kalmaktadır.-Uzun ve orta vadede Radikal -Prostatektomi’deki kanser denetim sonuçlarına ulaşmak

2-Radikal cerrahiye nazaran minimal invazif bir yötemdir,Kolay ve komplikasyonsuz uygulanabilmektedir

3-İdrar tutma ve cinsel işlev korunmasında radikal cerrahiye nazaran daha muvaffakiyet sağlanması açısından fokal tedaviler tercih sbebidir.

Prostat kanserinin fokal tedavisinin dezavantajları: Fokal tedaviler ile amaçlanan nispeten minimal invaziv tedaviye karşın birtakım dezavantajlar da kelam konusu olabilmektedir.

1-Multiparametrik MRI da prostat kanserli kısımlarının belirlenmesi konusunda, bunun ne kadar yanlışsız olduğu hala tartışmalıdır. Bilhassa düşük orta riskli prostat kanseri(Gleason Skor 3+3=6) odaklarının belirlemesinde yetersiz kalabilmekte ve buda, yetersiz-eksik bir tedaviyi de beraberinde getirebilmektedir. Yani hala prostat kanseri odaklarının belirlenmeside kullanılan onca teknolojiye karşın, hala bu kunuda alınacak çok aralık olduduğu bilinen bir gerçektir.

2-Kanser odaklarına uygulanan güç ile yaratılan tahribin ne kadar tesirli olduğu hakkında uzun müddet ölçekli kesin deliller ypktur, lakin uygulanan bölgede ne kadar tesirli olduğu tam olarak lakin uzun takiplerde ortaya çıkacaktır..

3-Radikal cerrahi sonuçları yani prostatın tümüyle çıkartıldığı tedavilerde, amaliyat öncesi ve sonrası patoloji sonuçlar ortasında %25-30 oranında farklılık yani paradox bulunmuştur. Bu da %25-30 hasta yetersiz yahut fazladan bir tedavi aldığı gerçeğini göstermektedir.

3-Özellikle kriyoterapi olmak üzere, HİFU üzere termal hasar yapan yollarla yapılan fokal tedavide prostat etrafındaki dokular etkilenmiyor denilse bile, bu termal hasardan etraf dokular ve hudutlar bir kesim etkilenebilmektedir. Nano-knife güç sistemi kullanılırsa bu istenmeyen tesirler daha az olduğu bildirilmektedir

4-Fokal tedavi yetersiz kaldığında sonradan uygulanacak radikal bir cerrahi, sıkıntı ve düşünceli olabilmektedir.

5-Halen düşük-orta riskli prostat kanserlerinde orta vadeli yeterli ve kabul edilebilir sonuçları elimizde mevcuttur, hala yüksek riskli hastalıktaki aktifliği çok tartışmalıdır.

SONUÇ: Uygun hasta seçimi, indeks lezyonun hedeflenmesi ve muvaffakiyet oranlarını saptamak konusundaki değerli sorunlar hala devam etmektedir. Bununla birlikte bilhassa MR teknolojisindeki gelişmeler ilerisi için umut vaad etmektedir. Fokal terapinin, gelecekteki teknolojik gelişmelere paralel olarak, düşük riskli prostat kanserinin tedavisinde yakın gelecekte önemli bir yer alacağını öngörülmektedir. Bilhassa ereksiyon gözetici ve idrar tutmadaki sunulan avantajlı sonuçlarının hastalara cazip gelmesine karşın, Fokal tedavi uygulanmaları her prostat Kanseri hastası için günümüz kaidelerinde uygun değildir. Prostat Kanseri’nin özellikleri ve hastanın durumu ve hasta ile hasta yakınlarının beklentisi hekimi ile karşılıklı ve enine-boyuna görüşülerek bu tedavi usulleri uygulanması daha hakikat bir yaklaşım olacaktır.

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler