fbpx
Psikolojik Danışmanlık

Öz Paha Şemalarımız

Sohbet etmekten çok keyif aldığım bir arkadaşımın, bedeller üzerine yaşadığı badirelerle ilgili konuştuğumuz bir gün yaşadığım o içsel süreci sizinle paylaşmak istiyorum.

O karşımda ” Kendimi kıymetli hissetmiyorum.” derken başımda onun bedelle ilgili kavramlarını, bunu hangi alanda yapılandırdığını bulmaya çalışıyor, bir yandan da ona ” Ne olursa kendini pahalı hissedersin?” diye sorular soruyordum. Kendimin onun anlattığı şeylerden ne kadar uzak olduğunu, pahalı hissetmek için somut bir şeye gereksinim duymadığımı düşünüyordum olağan ki bir yandan çocukluğum, anne baba ilgilerim geçiyordu hafızamın bir köşesinden. Çocukluk periyodu anılarımızın tekrar tekrar ehemmiyetini görüyordum.

Kısacası sohbet kıymetler konusu olunca yüksek lisanstaki ders konularımdan biri geldi aklıma: Benlik hürmeti (en kolay tanımıyla); Kişinin sahip olduklarıyla kendine hürmet duyması, benimsemesi ve güvenmesi.

İlgili Makaleler

Bütün dersi burada size özet geçmek isterdim fakat sıkıcı ve bir o kadar da yetersiz kalacaktır.

Sohbetin derinleşmesiyle birlikte aklıma gelen Crocker ve Wolfe ‘nin (2001) oluşturdukları “Koşullu Öz Paha Modeli” mevzuya girmeden evvel biraz daha sohbet edelim 🙂

Benim arkadaşımla yaşadığım sohbeti hepimiz her gün öteki öbür beşerlerle yaşıyoruz kesinlikle ve ne farklılıklar gösterdiğimizle ilgili vakit zaman çatışıyor hatta şaşırıyoruz. Farklı olduğumuzu birden fazla noktada kabul ediyoruz ancak iş sevgi ve hürmet tarifleri içerisine girince onunkiler bize uymuyor bizimkiler ona uymuyor. Kendimizi kıymetli hissetmiyoruz ya da karşı tarafın bizden beklediği şeyleri anlamıyor ” Ne alaka artık?” , ” Bunun seni sevmemle ne alakası var ?” üzere reaksiyonlar veriyoruz.

Her bir bağlantı, aramızdaki o şey her ne ise, onu nasıl tanımlıyorsak o da bireyden bireye değişen parmak izleri üzeredir. Ben seninle kurduğum bağlantıda a iken oburuyla kurduğum münasebette b olabilirim. Bu da dünyadaki en olağan şeylerden biri. Ee her şey böyleyken farklılıklarımız nereden kaynaklanıyor, farklı irtibat biçimlerimiz, farklı kıymet kavramlarımız, farklı öz benliklerimiz.. Tekrar dönelim mevzumuza 🙂

Crocker ve Wolfe’nin bahsettiği Şartlı Öz Kıymet Modeli;

Bu modele nazaran öz bedel aşikâr alanlarda yapılanmakta ve en çok da bu belirli başlı alanlarda gerçekleşen etkileşimler sonucunda şekillenmektedir. Bu modele nazaran bireylerin öz bedelleri muhakkak alanlara dair muvaffakiyet ya da başarısızlıkları ve o alana dair kişinin kendine koymuş olduğu en az alt seviye hududundan etkilenmektedir. Şayet birey o alana dair standart gereksinimlerini gideremiyorsa öz kıymetin bu alanlarda yapılanması kaçınılmaz olacaktır.

Crocker vd.(2003)’lerine nazaran öz bedelin inşa edildiği içsel ve dışsal kaynaklar olarak yedi değerli alan bulunmaktadır:

Onay alma (Other’sapproval): Öz bedelini onay alma üzerine şekillendiren bireyler öbürleri hakkındaki fikirlerinden çok oburlarının onun hakkındaki fikirlerine, onu nasıl gördüklerine ehemmiyet verirler.

Aile takviyesi (Familysupport): Ailelerinin onları ne kadar sevdikleri ve düşündüklerine değer verirler.

Fizikî görünüm (Appearence): Dış görünüşlerinin toplum tarafından nasıl değerlendirildiğine önem verirler.

Rekabet (Competition): Rakiplerinden daha üst konumda oldukları durumlar onlar için her vakit daha değerlidir.

Akademik yeterlik (Academiccompetency): Akademik her türlü muvaffakiyet elde etmek ya da ilgili otoriteler (öğretmen vb.) tarafından onaylanmak değerlidir.

İlah sevgisi (God’slove): İlah ile kurdukları irtibat, ona karşı duydukları sevgi ve dini inançları.

Fazilet (Virtue): Ahlaki ve etik unsurlar çerçevesinde hareket etmek onlar için epeyce kıymetlidir ve her vakit önceliklidir.

Üstte bahsettiklerim sizin ve karşınızdakinin içsel sürecini daha anlaşılır kılacaktır. Bu alanların hiç biri sıkıntılı ya da yanlış değildir. Vakit zaman yaşadığınız hayat içerisinde ruhsal kahır yaşıyoruz hepimiz bunları bilmek bu süreçte bizim farkındalığımızı biraz daha arttıracaktır lakin yaşadığımız problemleri değiştirmek ismine her vakit kâfi olamayabilir. Bunların oluşmasındaki temel her neyse çocukluk, ergenlik, anne baba alakaları, kültür, büyüdüğün etraf, yaşadığın her an ve anı bunları oluşmasında katkı sağladı. Bu yazı kendini ve çevrendekini biraz daha tanımana yardımcı olabilmek ismine yazıldı.

Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler