fbpx
Psikolojik Danışmanlık

Kendine acıma/kurban modu

Mod Nedir? Modlar, her beşerde bulunan, farklı hisseden, farklı düşünen ve farklı biçimlerde aksiyona geçen içsel yanlarımızdır (Young, Klosko, & Weishaar, 2003).

Uyumsuz Başa Çıkma Modları

Mod Terapisi kitabına nazaran, duygusal açıdan acı veren tecrübeler yaşadığımızda bu hislerin şiddetini azaltabilmek için birtakım teşebbüslerde bulunuruz. Bunların bir kısmı bize hakikaten yardımcı olurken bir kısmı da uzun vadede sıkıntılarımızın sürmesine sebep olur. Ağır hislerle baş etmek için yollar ararken, bazen ‘Uyumsuz Başa Çıkma Modları’ denilen modların içine girebiliyoruz. Uyumsuz Başa Çıkma Modları’ndayken, bizi olumsuz tarafta etkileyen inançlarımızdan ya kaçınıyor ya teslim oluyor ya da karşı atağa geçiyoruz. Bunlara ‘Uyumsuz’ denmesinin sebebi, yaşadığımız durumun şiddetini o an için azaltırken bir yandan diğer sıkıntılara sebep olması ve o ağır hislerle başetme konusunda bize gerçek manada pek de yarar sağlamaması (Lobbestael, van Vreeswijk, & Arntz, 2007).

İlgili Makaleler

Aşağıda Uyumsuz Başa Çıkma Modları’ndan ‘Kendine Acıma/Kurban Modu’nun nasıl ortaya çıktığını ve bunu değiştirmek için atabileceğiniz adımları bulabilirsiniz.

Kendine Acıyan/Kurban Modu

Şema Terapisti Dave Edwards’ın tanımladığı farklı içsel yanlarımızdan biri de Kendine Acıyan/Kurban Modu. Bu moddayken sıklıkla, yaşanan aksiliklere dair dış etkenleri suçlama ve meseleleri denetiminde olmayan şeylere atfetme görülebilir. Ayrıyeten yardım etmeye çalışanları şikayet yağmuruna tutma ve yardım elini kabul etmeme durumu olabilir. Edwards’a nazaran, yaşananlar nitekim de diğerlerinin yaptığı, bizim maruz kaldığımız bir şey olabilir. Lakin kendimize acımaya devam ederek hayatımızın bundan sonrası üzerindeki sorumluluğumuzu da reddetmiş oluruz. Bu bir noktaya kadar bizi kendimizi eleştirmekten ve hatalı hisssetmekten korur. Ancak hayatımızı düzgünleştirmek için alabileceğimiz aksiyonlardan da geri fiyat. Hiçbir şey esasen bizim denetimimizde değil ise değişime uğraş sarfetmeye nasıl motive olabiliriz?

Kendimizi bize yapılan haksızlıkların bir kurbanı olarak pasif bir pozisyonda görürsek küçük de olsa olaylardaki kendi hissemizi farkedemeyiz. Şayet farketmezsek de değişim için harekete geçemeyiz.

Kendine Acıyan/Kurban modunda olan kişinin ailesi, yakın arkadaşları ve hatta terapisti onu daha yeterli anlamak, âlâ hissettirmek, bakım vermek için verdikleri uğraşların sonuçsuz kaldığını görebilirler. Zira bu moddayken etraftan gelen yardım uğraşları şahsa aslında hakikaten de ne kadar acınacak halde olduğunu düşündürebilir. Bu da yeniden o yardımları kabul etme ve kendini o durumdan çıkarma için aksiyona geçmeye mahzur olur. Yakınlardan gelen tahlil tekliflerine “Evet, ama…” yahut “Beni anlamıyorsun.” biçiminde karşılık verebilirler.

Bu mod Kişilik Bozuklukları, Kompleks Travma, Bağımlılık durumlarında sıklıkla ortaya çıkabildiği üzere rastgele bir psikopatoloji olmaksızın da varlığını sürdürebilir.

Bu Modun Sizde Olduğunu Nasıl Anlarsınız?

Değişimin birinci evresi fark etmektir. O yüzden zihninizden geçen fikirlere kulak verebilir, onları yazabilirsiniz. Zihnininiz size “Haksızlığa uğradım, bunun hiçbir tahlili yok.”, “Kimse benim yaşadıklarımı yaşamadı bu yüzden beni anlayamazlar.”, “Yazık bana”, “Ne kadar berbat durumdayım değil mi?” diyorsa ‘Kendine Acıyan/Kurban’ modunda olmanız mümkün. Bunun dışında etrafınızda sevdiğiniz, inanç duyduğunuz yakınlarınız varsa onların sizde sık sık şikayet etme ancak tahlil için bir şey yapmama durumu gözleyip gözlemediklerini sorabilirsiniz. Bu modu tanıyıp adlandırdıktan sonra değişim kademesine geçebilirsiniz.

Değiştirmek İçin Ne Yapılabilir?

Radikal kabul, tahlil odaklılık ve ruhsal esneklik marifetlerinizi geliştirmek üzerine çalışabilirsiniz. Kabul etmek, yaşanmış olan acı verici tecrübeleri istediğiniz, sevdiğiniz ya da onlara boyun eğdiğiniz manasına gelmiyor. Elbette yaşadıklarınız olumsuzdu ve keşke farklı olabilseydi. Fakat şu anda geçmişi değiştiremeyiz. Bu yaşananların bir yas müddeti olması da olağan. Fakat bundan sonra daha yeterli hissetmeniz ve gereken adımları atabilmeniz için bu durumu bu formda kabul edebilmek ve kendine acımanın size tahlil bulma konusunda dayanak sağlamadığını görmek gerekiyor. Sandığınız kadar çaresiz olmayabilirsiniz. Şayet bu modun bir sorun teşkil ettiği gerçeğini görmezsek tahlil basamağına geçeyiz. Bunu daha net görebilmek için bu modda kalmanın size sağladığı artıları ve eksileri yan yana yazabilirsiniz.

Davranış kalıplarını değiştirmek kolay olmasa da değişim için atılan en ufak adım bile çok tesirli olabiliyor. Şayet kendinize acımıyor olsaydınız nasıl davranırdınız? Neleri farklı yapardınız? Neleri yapmayı bırakırdınız? Bu sorulara verdiğiniz cevaplardan size en yapılabilir gelenlerle başlayabilirsiniz.

Kendinizde gözlediğinizin bu türlü bir mod olduğundan emin değilseniz ve değişiminin önünde pürüzlerle karşılaşıyorsanız bir terapist size bu yolda dayanak sağlayabilir.

Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler