fbpx
Aile Danışmanlığı

“kaygı”dan “kaygı bozukluğu”na…

Telaş, tehlike tarafından harekete geçirilen biyolojik ihtar sistemidir. Aşikâr durumlarda kaygılanmak doğal bir reaksiyondur. Hatta kimi zorluklarla ya da tehlikelerle karşılaştığımızda kaygılanmamak bir aykırılık olduğunun göstergesi olabilir. Örneğin, üniversite imtihanına girecek olan bir öğrenci ya da yakını ameliyatta olan bir kişi hiç kaygılanmıyorsa bu durum dert düzeneğinin sağlıklı işlemediğini gösterir. Hepimizi kaygılandıran hayat olayları, değişimler ve krizler vardır. Her insan aşağıdaki durumlarda kaygılanır:

 Hayati tehlike altında olduğumuzu hissettiğimizde,

 Muvaffakiyet ya da performans gerektiren durumlarda,

 Belirsizlik durumlarında,

 Yeni, yabancı durum ve şahıslarla karşı karşıya kaldığımızda kaygılanırız.

Herkes emsal durumlarda kaygılansa da bu korkunun yoğunluğunu ve vereceğimiz reaksiyonları geçmiş yaşantılarımız, inançlarımız ve tavırlarımız belirler. Bu yüzden, hangi durumların sizde bilhassa telaş uyandırdığını ve baş etmekte zahmet çektiğinizi bilmek değerlidir.

Duygusal: Kaygı, gerginlik, heyecan, yetersizlik ve uzun periyotta hüzün, çaresizlik…

Fizikî: Ağız kuruluğu, mide rahatsızlıkları, süratli kalp atışı, terleme, titreme, daima tuvalete gitme muhtaçlığı, nefes alma zahmetleri.

Zihinsel: Olumsuz düşünceler/beklentiler (beceremeyeceğim, kendimi aptal durumuna düşüreceğim, kontrolümü kaybediyorum vb.), felaket senaryoları, zihnin bomboş olması, odaklanamama, hatırlayamama, tekrarlayan niyetler.

“Kaygı”dan “Kaygı Bozukluğu”na…

Telaş, çok hafifçe ağır paniğe kadar bir his aralığında yaşanabilir. Tasa, çok yükseldiğinde, kişiyi harekete geçiren ve yeni durumlara ahenk sağlamasına imkan veren fonksiyonunu kaybederek engelleyici ve ketleyici bir hale gelebilir.

Yaşadığınız dert;

 Gündelik hayatınızı sürdürmenizi engelliyorsa, KORKU Kaygı Göstergeleri “Kaygı”dan “Kaygı Bozukluğu”na…

 Çok zahmet verici seviyelere ulaşıyorsa, Korku verici durumlardan kaçınmak için hayatınızı sınırlandırıyorsanız,

 Tasadan kaynaklanan fizikî problemler nedeniyle sıklıkla tıbbi yardıma başvuruyorsanız, Nedensiz ortaya çıkan dert halleri yaşıyorsanız,

 Tasa ile baş etmek konusunda umutsuz ve çaresiz hissediyorsanız, bir sorun haline gelmiş demektir. Yüksek tasadan kaynaklanan sıkıntılar farklı biçimlerde ortaya çıkabilir: PanikBozukluk: Terleme, titreme, çarpıntı üzere şikayetlerin ve delirmekten, ölmekten korkmak üzere kanıların eşlik ettiği ağır dehşet ve rahatsızlık durumudur. Bunların tekrarlayacağıyla ilgili fikirler ağırdır. Fobiler: Belirli bir canlı, obje ya da durumla karşılaşıldığında ya da düşünüldüğünde yaşanan çok ve mantık dışı kaygıdır (örn. örümcek, yükseklik). Toplumsal fobi, toplumsal ortamlarda duyulan çok, besbelli ve daima kaygıdır (örn. topluluk önünde konuşma). Kişi çoğunlukla kendisini küçük düşürecek ya da utandıracak biçimde davranmaktan ve/veya derdin fizikî belirtilerinin fark edilmesinden korkar ve bu yüzden toplumsal ortamlardan kaçınabilir. Obsesif-Kompülsif Bozukluk: Israrcı ve rahatsız edici fikir, dürtü ya da imajların ve tekrarlanan törensel davranışların (örn. el yıkama, daima denetim etme) çok vakit aldığı ve hayatı engellediği durumdur. Çoğunlukla kişi davranışın aşırılığının ya da yaşadığı tasayla ilgisizliğinin farkındadır fakat tasadan kurtulabilmek için bunları yapmak “zorunda” hisseder. Travma Sonrası Gerilim Bozukluğu: Kişinin yaşadığı ya da şahit olduğu travmatik olay sonrasındaki ağır dehşet, çaresizlik ve dehşet hissidir. Genel Korku Bozukluğu: Hayatın çeşitli alanlarına yayılmış olan çok ve gerçekçi olmayan bir dert halidir. Yorgunluk, sonluluk, kaslarda gerginlik ve uyku bozuklukları yaşanabilir.

Tasayla Baş Etmek için Teklifler

 Öncelikle, size korkuya sebep olan ve eşlik eden durumları belirleyin:

o Sizde korku yaratan nedir? o Korkuya eşlik eden niyet ve fizikî şikayetleriniz nelerdir?

o Korku size ne kadar rahatsızlık veriyor? o Korkuyla baş etmek için ne yapıyorsunuz?

3  Korku çok ağır ve rahatsız edici bir histir. Ondan kaçmak istemek olağandır. Lakin bunun korkuyla baş etmek için en yeterli yol olduğu söylenemez.

 Kaçınmak yerine yüzleşin. Çoğunlukla hiçbir şeyin beklediğiniz kadar berbat olmadığı ortaya çıkar ve yüzleşmeye karar verdiğiniz için sevinirsiniz.

 Kendinizi cesaretlendirin ve rahatlama tekniklerini öğrenin. (Not: Rahatlama Teknikleri broşüründe daha ayrıntılı bilgi bulabilirisiniz.)

 Bir geri adım atın, yaşadıklarınıza daha sakin ve gerçekçi bir gözle bakın. Olumsuz beklentilerinizi sorgulamaya ve olumlu beklentilerinizi güçlendirmeye çalışın.

 Her şeyi denetim etmeye çalışmayın. Denetiminiz dışında gelişen olaylar olacaktır. Bunları denetim etmeye çalışmak ve sorumluluğu üzerinize almak korkunuzu daha da arttırır.

 Bilmenin hiçbir yolu yokken geleceği varsayım etmeye çalışmak sizi çok kaygılandırabilir. Geçmiş ya da geleceğe değil, şu ana odaklanmaya çalışın.

 Her şeyi “felaket” haline getirmeyin, ya daima ya hiç fikir stilinden vazgeçmeye çalışın. Bir şeyi yapamamanın dünyanın sonu olmadığını kendinize hatırlatın.

 Kendinizi çok sert yargılamayın. Zayıflık ve başarısızlıklarınız üzere, başarılarınız ve güçlü taraflarınızı de önemseyin. Kendinizi diğerleriyle karşılaştırmamaya çalışın.

 Beslenmenize ve uykunuza dikkat edin. Alkol ve unsur kullanımını azaltmaya ya da bırakmaya çalışın. Kafeini azaltın. Günlük fizikî aktiviteler yapın.

 Arkadaşlarınız ve ailenizden dayanak alın. Dertle baş etmek öğrenilecek bir şeydir ve pratik gerektirir. Size düzgün gelen usulleri denedikçe başardığınızı göreceksiniz. Fakat telaş gündelik hayatınızı sürdürmenizi engelliyorsa, bir uzmandan yardım almayı düşünebilirsiniz.

Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler