fbpx
Aile Danışmanlığı

Dramsız disiplin

Şayet daha farklı bir yolu olduğunu bilseydiniz; çocuğunuzu yaralayan, onun canını acıtan, ilginizi bozan, öz-güvenini zedeleyen, sevilmeye bedel olmadığını hissettiren davranışları yeniden de yapmaya devam eder miydiniz?

Yanıtınız HAYIR ise,

Bu bahis Tina Payne Bryson, Daniel J. Siegel ‘in yapmış olduğu araştırmalarla detaylı formda ele alınıyor. Çocuğunuzun beynini anlamak ve ona muhtaçlığı olanı uygun bir formda vermek için detaylarıyla ele alınmış, ebeveynliğinize dayanak olan çok yararlı iki kitapları var. Güç hislerle ve davranışlarla başa çıkmak için ele alınmış çok hoş kaynaklar. 1. Bütün beyefendisini çocuk 2. Dramsız disiplin

Disipline muhtaçlık duyduğumuz vakitlerin aslında çocuklarımızı en güçlü biçimde şekillendirme fırsatını yakaladığımız anların, yani ebeveynliğin en değerli anlarından biri olduğunu fark etmek. Bu zorluklar ortaya çıktığında ki çıkacak, onları sırf öfke, hüsran ve dramla dolu fecî disiplin durumları olarak görmeyecek, birebir vakitte bunların çocuklarınızla ilişki kurmak, onları kendilerine ve tüm ailenize daha uygun gelecek davranışlara yönlendirmek için birer fırsat olduğunu fark edeceksiniz.

Biraz bu husus üzerine düşünelim, yaptıklarımızın hedefini sorgulayalım;

Disiplinin gerçek maksadı ne?

Çocuğunuz yaramazlık yaptığında neyi başarmak istiyorsunuz?

Sonuçlar kesin gayeniz mı?

Amaç cezalandırma mı?

Tesirli disiplin, sırf berbat bir davranışı sonlandırmamız ya da yeterli olanı teşvik etmemiz demek değildir. Birebir vakitte çocuklarımızın beyinlerinde daha düzgün kararlar almalarına ve gelecekte kendilerini yönetim etmelerine yardım edecek kontaklar geliştirip onlara bir ekip marifetler öğrettiğimiz manasına da gelmektedir.

İş birliği ve gerçek olan şeyi yapmalarını sağlamak!

Çocuklarımızın dürtüleri engelleme, öfke içeren şiddetli hislerini yönetme ve davranışlarının öbürleri üzerindeki tesirini düşünme üzere marifetleri ÖĞRENMELERİ gerekir. Bu hayatı ve ilgi temellerini öğrenmeye gereksinimleri var ve bunu onlara sağlayabilirseniz, sırf çocuklarınıza değil, birebir vakitte tüm ailenize ve hatta dünyanın geri kalanına KIYMETLİ BİR ARMAĞAN sunuyor olacaksınız.

İlgi usullerimizi ve disiplin tekniklerimizi sorgularken, nasıl bir kısır döngünün içine girdiğimizi fark etmekte yarar var. Çoklukla çocuklar tesir eder, ebeveynler reaksiyon verir, sonra da çocuklar reaksiyon verir. ÇALKALA, KÖPÜRT, TEKRARLA üzere bir kısır döngü meydana gelir ve bağlantılar bozulur.

Birçok, hatta birden fazla ebeveyne nazaran sonuç, bağırma ile birlikte en önemli disiplin stratejisidir; düşünme vakitleri, şaplak atma, ayrıcalığını elinden alma, odaya kapatma ve daha fazlası.

Çok fazla dram olduğundan hiç kuşku yok!

Neden bizim için dramın olmadığı bir disiplin prosedürü kıymetlidir?

Zira çocuklarımızla BAĞLANTIMIZ her şeyin önünde olmalıdır! Unutulmamalıdır ki; «Yaramazlık» yaptıkları vakit bizlerle en çok bağlantıya MUHTAÇLIK duydukları vakittir.

İrtibat kurmak özgürlükle tıpkı şey değildir. Bunu yaparak ona sınırsız ir çzgürlük tanıdığınız manasına gelmez. Ayrıyeten “ hiçbir şey mi demeyelim hocam?” üzere denetimi elinizden bıraktığınız bir duruma da sürüklemez. Sonlar kıymetlidir. Çocuk sonlarla inançlı bir ortamda büyür. Burada değerli olan var olan dramı azaltmaktır.

Çocuklarımız nitekim sevmemizin ve onlara gereksinimi olanı vermemizin bir yolu da açık ve dengeli HUDUTLAR sunmak, hayatlarında varsayım edilebilir bir yapı kurmak ve onlarla ilgili yüksek beklentiler içinde olmak demektir.

Tekrar sorgulayalım, zira sorgulamak bizi sorun alanından çıkarıp sorun tahliline yaklaştırır.

Çocuğunuz «yaramazlık» yaptığında nitekim başarmak istediğiniz ne?

Çocuklarımız için temel teşvik edici olarak kullanmak istediğimiz endişe, ceza ve dram mı?

Pekala, bu davranışlar nereden çıkıyor? “Hocam aslında yapmak istemiyorum, birden kendimİ bağırırken ya da tokat atarken buluyorum” diyorsanız. Otomatik pilottasınız demektir. Otomatik pilot bizim var olan, öğrenilmiş meydana gelen birinci tepkilerimizdir. Bunlar kök ailemiz tarafından öğrendiğimiz ya da kendimizin vakit içerisinde geliştirdiği daha güzelini bilemediğimiz vakitlerde otaya çıkar. Motor maharetleri kullanırken otomatik pilota geçmenin yararı göz gerisi edilemez. Fakat, bağlantılar kelam konusu olduğunda burası pek işe yaramaz.

Üç soru; neden, ne, nasıl?

Çocuğum neden bu türlü davrandı?

Ona şu an ne öğretmek istiyorum?

Bunu en âlâ nasıl öğretirim

Kendimize bu üç soruyu sorarak çocuğumuz istemediğimiz bir şey yaptığında otomatik pilottan daha kolay çıkabiliriz! Bu soruları sormak çocuklarımızın KİM OLDUKLARINI ve NEYE MUHTAÇLIK duyduklarını hatırlamamıza yardım eder.

Burada çocukların temelde neye muhtaçlığı olduğunu ve nelerden korktuğunu bilmekte yarar var.

Çocuğun Üç temel Gereksinimi;

İnançta hissetmek

Kabul görmek

Kendini sakinleştirmeyi öğrenmek

Üç Temel Korkusu;

Terk edilmek

Güçsüzleştirilmek ve baskılanmak

Başarısız olmak

Çocuğunuz bir davranış ortaya çıkardığında, rastgele bir reaksiyon verdiğinde çocuğumun gereksinimi ne olabilir diye düşünürken birebir vakitte yaptığım davranış üç temel endişesinden birini tetikliyor mu diye bakabilmek, sizi gerçek reaksiyonlar vermeye yönlendirecektir.

Çocuklarımız bilhassa onları koruduklarına inandıkları, en çok güvendikleri insanlardan gelebilecek rastgele bir şiddet formundan muaf olma hakkına sahiptir. Şaplakla ilgili daha değerli bir sorun fizyolojik ve nörolojik manada çocuğa ne olduğudur. Beyin acıyı bir tehdit olarak algılar. Bir ebeveyn bir çocuğa fizikî bir acı verdiğinde o çocuk tahlilsiz bir biyolojik çelişkiyle karşılaşır. Hem kaçar hem itimat duyduğu bağa yönelir. Bu beynin fonksiyonlarında bozukluğa sebep olur. Buna TEPKİSEL BAĞLANMA BOZUKLUĞU denir.

Çocuğu uzun mühlet izole etmek

Aşağılamak

Tehditler savurarak korkutmak

Diğer sözel yahut ruhsal saldırganlık biçimleri sergilemek

DÜŞÜNME VAKİTLERİ

Düşünme vakitleri neden daha çok dram doğurur? Zira çocuk bu türlü vakitlerde İzolasyonda hisseder. Kendisine düşünme vakti verilmesini reddedilme olarak algılar! Düşünme vakitleri çoklukla çocukların kendilerine ya da yaptıklarını düşünememelerine yol açarak daha öfkeli bir hale getirir ve reaksiyonlarında bozukluklara neden olur!

Düşünme vakitleri yerine; İç görü molası yahut beraberce mola vermek kesin gayemize daha uygundur. Burada ona duygusal bir alan yaratmış ve hissini kabul etmiş oluruz. Sakinleşme bölgesi yaratmasına yardım etmek, çocuğa öz düzenleme ve öz sakinleştirmede yardım eden duygusal manada çok yüklenmesine mani olacak bir seçenek ve yer sunmak yeterli gelecektir. İç görü molasında ve beraberce mola verdiğimizde, hissini kabul ettikten sonra, sakinleşince «Durumu güzelleştirip bu sorunu çözmek için nasıl bir fikrin var? Bunu düzeltmek için ne yapabilirsin?» diyerek ikinci bir talihle tekrar düzenleme maharetlerini desteklemiş olursunuz. Burada öğütten ve sorunu ebeveynin çözdüğü bir yerden konuşmaktan kaçınmak yeterli olacaktır.

BEYİN DEĞİŞİR;

Tecrübeler beyni sahiden değiştirir! Tekrarlanan tecrübeler gerçekte beynin fizikî mimarisini değiştiriyorsa çocuklarımıza tattırdığımız tecrübeler konusunda dikkatli olmamız çok kıymetlidir. (Tv, şiddet içerikli görüntüler, ailede şiddet, hakaret…. Vb.)

Düzgün tecrübelerde beynin olumlu tarafta gelişmesini ve değişmesini sağlar. İlişki kurmak ve yönlendirmek beyni olumlu istikamette değiştirenlerdendir. Dramsız disiplinin size çocuğunuzla ikinize de kendini daha düzgün hissettirecek formda irtibat kurma bahtı verecek, çocuğunuzla aranızda itimat ve hürmet oluşturacak ve birden fazla disiplin durumunda dramı azaltacaktır.

HUDUT KOYARAK BEYNİ YAPILANDIRMAK

Pek çok ebeveyn çok sık «HAYIR» der. Bunu çoğunlukla gerekli olmadığında bile otomatik olarak söylerler. O balona dokunmayı kes! Koşmak yok! Dökme! Aslında bir «hayır» dan çok daha tesirli olan şartlı bir «evet» tir! Evet, sonra banyo yapabilirsin. Evet, bir hikaye daha okuyacağız ama bunu yarın yapmamız gerekecek. Vb.

İRTİBAT KURMANIN BİLDİRİSİ NEDİR?

Çocuklara, sevdiğimiz kişinin seçimlerini beğenmesek bile bir ilgide olmanın ve sevmenin ne demek olduğunu öğretir.

PEKALA, ÖFKE NÖBETLERİ

Öfke nöbeti geçiren bir çocuk, «öğretilebilir bir an»da değildir. Unutmayın, birisi boğulurken ona yüzmeyi öğretemezsiniz! Hudut sistemleri esasen çok yüklüdür ve ne kadar konuşursak sistemlerini o kadar duygusal girdi ile doldururuz. Bir öfke nöbetinin ortasında bir çocuğu görmezden gelmek yapabileceğimiz en berbat şeylerden biridir. Zira bir çocuk üzgünken hakikaten acı çekiyordur. Perişandır.

Temas kurmak- hissini anlamak- sıkıca sarılmak yapılacak en âlâ şeydir.

Öfkelendiğini görebiliyorum, senin yanındayım, sana ziyan vermeyeceğim, senin de kendine, eşyalara ve bana ziyan vermene müsaade vermeyeceğim. Güvendesin. (net olmak önemli)

Üzgün olduğunu ve bedenini denetim etmekte zorlandığını biliyorum. Sana yardım edeceğim.

DRAMSIZ İLİŞKİ DÖNGÜSÜ

Rahatlatın: Göz hizası, dokunmak « buradayım, seni rahatlatıp sana yardım edeceğim.» ebeveynleri de sakinleştirir.

Onaylayın: Onay içeren bir ilişki kurmak değerli. Duyguyu tanımlamak. His sözlüğü geliştirir ve otonom hudut sistemini sakinleştirir ve şiddetli hislerini yatıştırır. Saldırma isteğini frenlemeye başlayabilir.

Dinleyin: Konuşmayı bırakın ve dinleyin

Yansıtın: duyduklarınızı yansıtın. Faydası: nasıl davranırlarsa davransınlar yanlarında old. İletir.

AKILGÖZÜ GELİŞTİRMEK

İçgörü+empati= akılgözü « Bütünleşme ve yaraların onarımı» Bunu nasıl düzeltebilirsin?

İçgörü= ne oldu, ne hissettin? Bunu daha güzel yapmanın öteki yolunu deneyelim!

Empati=o nasıl hissetmiş olabilir?

Ek olarak;

Sorunu Tanımlayın, ben hazır mıyım, çocuğum hazır mı? Diye denetim edin. Katı değil dengeli olun. Zira Katılık «inatlaşma ile ilgilidir» İstenen sonuca akıl gözünü geliştirerek katkı sağlayın, “Bunu nasıl düzeltebilirsin. Eminim ki tekrar denesen bunu daha saygılı bir halde söyleyebilirsin.”

Örneğin; müsaadesiz alma davranışında, şöyle bir ilişki kurmak ve yönlendirmek işe yarayabilir, “Bunlarla ilgili bir şey söyleyecek misin? Sana ilişkin olmayan bir şeyi almaya ne dendiğini biliyor musun? Dükkânda çalışan bayanın bunları almak için para harcadığını biliyor muydun?

Oyunbaz olmak bir çocuğun şiddetli his balonunu delmenin olağanüstü bir yoludur. Böylelikle denetimini tekrar kazanmasını sağlayabilirsiniz. « beyin yeniliği sever»

Sonsöz;

Hiçbir bitki ben o denli istediğim için daha yeterli gelişmedi. Lakin gerçek ortamda yanlışsız bakımı aldıkları vakit geliştiler ki, bu bana nazaran sevldkleri ve bazen konuşuldukları ortamlardır. Bitkiler için gerçek ortamı ve beslemeyi hazırlamak – beşerler için de öyle- daima bir araştırma ve uyanıklık gerekir.

«İnsan Yaratmak-Virginia Satir»

Kaynakça;

  1. Bryson T., Siegel D. (2014) Dramsız Disiplin

2. Booth P.,Jernberg A.(2014). Theraplay 1. KitapBağlanma Temelli Oyun Aracılığıyla Ebeveynlere ve Çocuklara Daha Yeterli Alakalar Kurmakta Yardım Etmek

Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler