fbpx
Diyetisyen

Diyabetimle sağlıklı yaşıyorum

Diyabeti evvel yakından tanıyalım. Diyabet, kan şekeri istikrarı olmak üzere bedende diğer metabolik olaylarda da sorun yaşatan bir hastalıktır. Diyabetik bireylerde kan şekeri tıbbi beslenme tedavisi ve gerekli ilaç/insülin tedavisi ile aşikâr aralıkta tutulmalıdır. Hasta tedavisine ihtimamlı bir formda devam ettiğinde, kan şekeri istikrarda tutulabilir. Böylelikle kan şekeri istikrarda iken diyabetin yarattığı hücre defektlerini engellemiş oluruz. Bu dengeyi birden fazla vakit kurmuş olsak bile diyabetin büsbütün düzelebilen bir hastalık olmadığını da eklemek isterim. Yani hasta, kan şekeri denetim altına alındıktan sonra da tıbbi beslenme tedavisinin gereklerine uymalıdır.

Şuan için en yeni bilgiler dâhilinde kan şekeri üst limiti 100 olarak belirlenmiştir. Birtakım analizlerde 100-120’ler yazabilse de bu biçimde bir güncelleme olduğu için artık 100 olduğunu bilmeniz gerekir. Sağlıklı bireylerde tokluk şekeri 2.saatte 140 mg/dl altında olmalıdır. Bu ölçümler öncesinde tüketilen besinlerin karbonhidrat içeriği bilinmediği için netlik sağlanamasa da 140 ünitesinin üzerindeki paha sürekli incelenmelidir.

Tekrar yineleyecek olursak,

İlgili Makaleler

Diyabet hastalığı bedenimizde insülin hormonunun yetersizliği yahut etkisizliği sonucunda olur evet lakin beden bir sistem olduğu için insülin şekerinizi düşürmeye çalışırken birebir anda yükseltici tesirde çalışan öteki hormonsal sistemler da tedaviyi yönlendirir.

Diyabetli bireylerde kan şekeri denetim altında tutulmalı ve tıbbi beslenme tedavisi bir ömür devam ettirilmelidir. Diyabet teşhisi aldıysanız, bu sizin sağlıklı bireylere nazaran daha kısa yahut hayat kalitesi daha düşük bir hayatınız olacağı manasına gelmez. Tam zıddı tertipli bir kan şekeri ve sıkı takip her vakit avantajlı bir durum yaratır. Yalnızca şunu unutmamak gerekir, diyabet teşhisi aldıysanız, size özel bir beslenme programı edinip bu sistemde ilerlemeniz kıymetlidir. Kan şekeri takibi için bir defteriniz, belgeniz, çantanızda- konutunuzda kan şekeri ölçüm aygıtınız, şeker dengesizliklerine karşı tedbirleriniz kesinlikle sizinle olmalıdır.

Temel olarak 4 tip diyabet vardır. Tip 1 Diyabet, Tip 2 Diyabet, Gebelik diyabeti ve birtakım özel diyabet formları. Bu formlar birbirinden farklı olup birbirine dönüşmezler. Tip 2 diyabet hastası artık insülin kullanmak zorunda olduğu için Tip 1 diyabet olmuş sayılmaz. Bu hastalıklarda birbirleri ortasında geçişler yoktur.

Tip-1 Diyabet: Çocukluk ve Erken gençlik evresinde ortaya çıkan, pankreasın kendi bağışıklık sistemindeki harabiyeti sonucu oluşan ve ortaya çıkar çıkmaz insülin kullanılması mecburî olan diyabet tipidir. Zira burada sorun temel üretim yapan hücrelerdedir.

Tip-2 Diyabet: Bu tip diyabet daha çok erişkin yaşta görülse de artık yanlış beslenme ve genetik geçişin tesiriyle Obez gençlerde, hatta çocuklarda da görülmeye başlayan ve en sık görülen diyabet çeşididir. Yanlış beslenme, daha anne karnında iken kolay şekerlerle tanışma, metabolik sıhhatin bozulması, hareketsizlik ile diyabet yaşı gün geçtikçe daha erken yaşlara inmektedir.

Gebelik diyabeti, daha evvelden diyabeti olmayan ve gebelikte ortaya çıkan diyabettir. Anne kadar bebek sıhhatini da tehdit eder, denetim altına alınması çok kıymetlidir.

Özel diyabet formları, diğer hastalıklara bağlı olarak ortaya çıkan rahatsızlıklardır.

Diyabet belirtileri ve çoklukla teşhis almadan evvel doktora başvuran şahıslarda ortak görülen şeyler: Çok fazla susamak, çok su içmek, ağız kuruluğu yaşamak, sık sık idrara çıkmak (özellikle geceleri sık çıkılması kıymetli bir belirtidir), halsizlik, huzursuzluk hissi, zihni toparlayamama, ayaklarda yanma, karıncalanma, kaşıntı hissi, son vakitlerde oluşan göz bozukluğu ve göz numarasının süratlice değişmesi üzere örnekler verilebilir.

Bu belirtiler ve şikâyetle gelen şahısta o an, aç yahut tok olmasına bakılmaksızın kan şekeri ölçümü yapılabilir. Bu ölçüm sonrası çıkan kıymette kan şekeri 200 mg/dl üzerinde ise diyabet tanısı konulabilir. Bu tekniklerden biridir.

En çok kullanılan yol ise çoğumuzun bildiği ortalama 8-10 saat aç kalarak, sabah aç karnına verdiğimiz kıymetteki sonuçtur. Aç karnına verdiğiniz şekerde ise paha 126 mg /dl üzerinde ise teşhis konur.

Diğer bir usul ise OGTT dediğimiz oral glikoz tolerans testidir. Bu sistemle belirlenmiş test glikozu hastaya içirilir, 2 saat sonra kandaki şeker seviyesi bakılır. Bu test diyabet tanısı konmuş bir şahsa muhakkak yapılmaz.

Artık diyabetle ilgili beslenme kısmına geçmeye başlayabiliriz.

Öncelikle, öcü üzere görülen ve bedenimizin temel güç kaynağı olan karbonhidratları diyabetli bireylerde azaltmaya çalışmak hakikat değildir. Bireye nazaran değişmekle birlikte her hastanın muhtaçlığı farklıdır. Burada en kıymetli ayrım kaliteli karbonhidrat tüketimi ile vücudu- organları rahatlatmak ve beslenme takviyesi ile kan şekeri denetimine takviye olmaktır.

Sağlıklı karbonhidratlardan, yulaf, çavdar, kuru baklagiller değerlidir. Diyabetli bireyler haftada 1-2 sefer kuru baklagil tüketmelidir.

Lifli tüketim, hem kan şekerini hem kan total kolesterolünü dengelediği için avantaj sağlar. Bu yüzden zerzevat tüketimine ehemmiyet verilmeli, yağ olarak zeytinyağı tercih edilmelidir. Burada yemek pişirirken kullandığınız zeytinyağının riviera, salatalara kullandığınız yağın ise sızma olmasına itina göstermelisiniz.

Omega- 3 alımı kıymetlidir. Fırında, ızgara, buğulama yolu ile haftada 1-2 balık yemeye itina gösterin.

Diyabetli bireylerde kan lipit seviyelerinin denetimi kıymetlidir. Kâfi omega alımı, tabloda güzelleşmeler sağlayacaktır.

Gün içinde orta öğününüzde badem- ceviz-fındık üzere kuruyemişlerin yararlı yağ asitleri ve minerallerinden dayanak alabilirsiniz. Özel bir programınız yok ise bir kezde küçük bir avuç boyutunu geçmeye çalışınız.

Bulgur içerisindeki mineraller ve lif oranı sayesinde hayli besleyicidir. Öğünlerinizde 1 dilim ekmek yerine 3 kaşık bulgur pilavı tercih edebilirsiniz.

Diyabet teşhisi aldıktan sonra yapman gerekenlerden biri nizamlı kan şekeri takibi ve beslenme günlüğü tutmak. Böylece genel şeker seviyemiz ve hangi besinleri daha sık tekrarladığımız, hangi kümeden ne kadar tükettiğinizi daha net görmüş olacaksınız.

Kan şekeri takibi için, bir defter yahut tarihlendirilmiş bir belge içerisine her gün açlık şekerinizi ve akşam yemekten 2 saat sonraki kan şekerinizi not edin. Bir mühlet sonra yalnızca açlık kan şekeriniz de takip için kâfi olacaktır. Buradaki gayemiz akşamları olağan aralıkta çıkan kan şekerinizin sabaha yanlışsız yükselip yükselmediğini görmek. Bu halde karaciğer glikojen depolarımızın işlevselliği üzerine düşünülebilir.

Kan şekerinin yükselmesi uzun vadede, kan şekerinin düşmesi ise daha acil ve hayati değer arz eder. Kan şekeriniz 70 mg/dl altına düştüğünde 1 çay bardağı vişne suyu yahut 4-5 adet kesme şeker desteği yapabilirsiniz.

Yetişkin diyabet hastasının tedavisinde kan şekeri, kan yağları, kan basıncı ( tansiyon) ve beden tartısı denetim altına alınması gerekir.
Tedavide temel amaç kan şekeri seviyelerinin mümkün olduğunca diyabeti olmayan bir bireydeki kan şekeri seviyelerine yakın tutabilmektir. Bunun için hiperglisemi üzere hipogliseminin de çok yaşanmamasını sağlayacak inançlı bir aralıkta tedavinin planlanması gerekir. Diyabet hastasında ek sıhhat sorunlarına bağlı olarak hedeflenen şeker seviyeleri değişkenlik gösterebilir.

**Diyabetli bireylerin kaliteli ve hakikat ölçü karbonhidrat tüketmesi çok kıymetlidir. Bu karbonhidratları tahıl kümesi, baklagiller, meyve ve sebzelerden alınabilir.

Gün içinde 3 ana 3 orta öğün planlanmalıdır. Beslenme programında bütün besin kümelerinden tüketilmelidir.

*Günde 2-3 litre ortası su tüketilmelidir.

*Şeker ve şekerli yiyeceklerden uzak durulmalıdır. Bal, şeker, reçel, pekmez, marmelat, şurup, pasta, kurabiye, kek, çikolata üzere şekerli eserlerden uzak durulmalıdır. Ayrıyeten kola, gazoz ve hazır meyve suları üzere şeker eklenmiş içecekleri ve alkollü içecekleri tüketilmemelidir. Diyabetikler için uygun eserlerden danışarak tüketebilirsiniz. ( Diyabetik reçel vs. üzere )

*Lif oranı yüksek besinlerden güçlü beslenilmelidir.

*Fiziksel aktivite ihmal edilmemelidir. Haftada 150 dk antrenman damar kalitesi açısından epey yararlıdır.

*Muz, incir, üzüm, kavun, karpuz, dut, kayısı üzere şeker oranı daha yüksek meyveler yerine daha ekşi meyveler tercih edilmelidir. Şeker oranı yüksek meyveler bireye nazaran uyarlandığında glisemik indeks düşüren desteklerle porsiyon denetimi yapılmalıdır.

*Meyve ve sebzelerin uygun olanları kabuklu tüketilmelidir. Posa alımı ile yavaş şeker emilimini sağlamak hedeflenmektedir.

*Karbonhidrat içeren yiyecekleri yemeden 15 dakika evvel süt, yoğurt, ayran, kefir, peynir, ceviz, fındık, badem üzere protein pahası yüksek besinler tüketilmelidir.

*Beyaz ekmek yerine tahıllı yahut esmer ekmek, makarna yerine kepekli makarna, pirinç pilavı yerine bulgur pilavı tercih edilmelidir.

*Kuru baklagillerin tüketimi artırılmalıdır. Ben danışanlarım için haftada 2-3 kere öneriyorum.

*Yağda kızartmalar, kavurmalar ve yağlı sos eklenmiş besinlerin tüketiminden kaçınılmalıdır.

*Kuyruk yağı, iç yağı, tereyağı, margarin ve bütün yağlı besinler açısından denetimli olunmalıdır. Zira diyabet hastasında genel kan damar kalitesi çok daha değerlidir ve kan yağlarının da uygun aralıkta tutulması ehemmiyet taşır.

*Turşu, salamura, konserve, mesken imali tuzlu salçalar üzere çok tuzlu besinler tercih edilmemelidir. Tuz ve şeker birbiri ile bağlı besinlerdir. Şeker hastası iseniz kesinlikle tansiyon durumunuzu ( teşhis olmasa dahi) muhakkak aralıklara denetim ederek ona nazaran beslenmelisiniz.

Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler